İş Bankası (ISCTR) Katılım Endeksine Uygun mu?

Türkiye İş Bankası (ISCTR), güncel dönemde BIST Katılım endeksinde yer almaz; yani katılım endeksine uygun değildir. Üstelik bu, birçok hisseninkinden farklı olarak bir "oran" meselesi değildir. İş Bankası'nı endeks dışında bırakan şey, doğrudan ana faaliyetidir: geleneksel bankacılık faiz esasına dayanır ve faiz (riba), katılım ilkelerine uygun görülmez. Bu yazıda, banka hisselerinin neden kural olarak katılım endekslerine giremediğini, katılım bankalarından farkını ve bunun yatırımcı için ne anlama geldiğini açıklıyoruz. Güncel hedef fiyatlar ve temettü durumu için iş bankası hisse sayfasını inceleyebilirsiniz.

İş Bankası neden katılım endeksinde değil?

Katılım endeksi bir şirketi iki ana ekrandan geçirir: önce faaliyet (ne iş yaptığı ve gelir kaynakları), sonra finansal oranlar. Çoğu sanayi ya da hizmet şirketi faaliyet ekranını geçer, finansal orana takılır. Bankalarda ise durum farklıdır: eleme daha ilk ekranda, faaliyet düzeyinde gerçekleşir. Geleneksel bir mevduat bankası mevduat toplar, kredi verir ve temel gelirini faizden elde eder. Faiz, katılım (İslami finans) ilkelerinde uygun görülmediği için, faize dayalı bankacılık faaliyeti başlı başına katılım kriterlerine aykırı kabul edilir. Dolayısıyla İş Bankası'nın finansal oranlarına bakmaya bile gerek kalmadan, faaliyeti nedeniyle hisse endeks dışında kalır.

Bütün geleneksel banka hisseleri katılım dışı mı?

Evet, kural olarak öyledir. Faize dayalı çalışan geleneksel mevduat bankalarının hisseleri BIST Katılım endekslerine dâhil edilmez. Bu yüzden İş Bankası, garanti bbva gibi büyük özel bankalar ile kamu bankaları katılım endeksinde yer almaz. Bu, belirli bir bankanın iyi ya da kötü yönetildiğiyle ilgili bir durum değildir; doğrudan iş modelinin faize dayanmasıyla ilgilidir. Aynı sebeple faktoring, finansal kiralama ve tüketici finansmanı gibi faize dayalı finans şirketleri de genellikle endeks dışında kalır.

Katılım bankaları da endeks dışı mı?

Hayır, katılım bankaları ayrı değerlendirilir. Katılım bankaları faizsiz esaslara göre çalışır; kâr-zarar ortaklığı, kira sertifikası (sukuk) ve benzeri araçlarla faaliyet gösterir. Bu nedenle katılım bankaları, geleneksel mevduat bankalarından farklı bir kategoridedir. Yani "banka hissesi katılıma uygun değildir" ifadesi, faize dayalı geleneksel bankalar için geçerlidir; faizsiz esasla çalışan katılım bankaları bu genellemenin dışındadır. İş Bankası ise geleneksel, faize dayalı bir mevduat bankasıdır.

İş Bankası hissesi helal mi?

"Helal mi" sorusu kişisel ve dinî bir değerlendirmedir; tek bir endeksin kapsamıyla sınırlandırılamaz. Ancak katılım hassasiyeti olan yatırımcılar için pratik ölçüt olan BIST Katılım endeksi açısından tablo nettir: İş Bankası, faize dayalı bankacılık faaliyeti nedeniyle endeks dışındadır ve katılım kriterlerini karşılamaz. Temettü ödemesi, kârlılığı ya da hedef fiyatların yüksekliği bu sonucu değiştirmez; çünkü eleme finansal performansla değil, faaliyetin niteliğiyle ilgilidir. Nihai kararı verirken kendi ölçütlerinizi ve gerekiyorsa bir katılım finansı uzmanının görüşünü esas almanız yerinde olur.

Sıkça Sorulan Sorular

İş Bankası'nı katılım endeksinden çıkaran şey nedir?

Doğrudan ana faaliyeti. Geleneksel bankacılık faiz (mevduat ve kredi) esasına dayanır ve faiz katılım ilkelerine uygun görülmez. Bu nedenle İş Bankası, finansal oranlarına bakılmaksızın faaliyet ekranında elenir.

Temettü veya kârlılık banka hissesini katılıma uygun hale getirir mi?

Hayır. Temettü, kârlılık veya hedef fiyat katılım uygunluğunu belirleyen ölçütler değildir. Faize dayalı bir bankanın hissesi, ne kadar iyi performans gösterirse göstersin faaliyeti nedeniyle katılım endeksinin dışında kalır.

Katılım bankaları da geleneksel bankalar gibi mi değerlendirilir?

Hayır. Katılım bankaları faizsiz esaslara göre çalışır ve geleneksel mevduat bankalarından ayrı değerlendirilir. Bu sayfadaki değerlendirme, faize dayalı geleneksel bankacılık modeliyle çalışan İş Bankası için geçerlidir.

Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; yatırım tavsiyesi ya da dinî fetva değildir. Katılım endeksi bileşimi ve şirketlerin durumu zamanla değişebildiğinden, kararınızı güncel duruma ve kendi araştırmanıza dayandırın.