47,2203$% 0.07
53,9158€% 0.15
63,1985£% 0.02
6.250,66%1,04
4.119,42%1,03
13.976,13%0,01
13:16
22 Temmuz 2026 Çarşamba
Şişecam (SISE), güncel dönemde BIST Katılım endeksinde yer almaz; yani bu dönem için katılım endeksine uygun değildir. İlginç olan şu: Şişecam’ın işi cam ve kimya üretmektir; alkol, faiz ya da kumar gibi doğrudan “sorunlu” bir alanda değildir. Yani hisse faaliyet testini rahatlıkla geçer. Onu endeks dışında bırakan şey, sattığı ürünler değil, bilançosundaki finansal oranlardır. Aşağıda Şişecam’ın eşiğe ne kadar yakın durduğunu, cam üretmenin katılım açısından neden sorun olmadığını ve “helal mi” sorusundaki yerini ele alıyoruz. Güncel hedef fiyatlar ve temettü geçmişi için şişecam hisse sayfasını inceleyebilirsiniz.
Şişecam’ın durumu, katılım endeksinde “kıl payı eleme”nin en tipik örneklerinden biridir. Katılım endeksi bir şirketi iki aşamada değerlendirir: önce faaliyet alanına bakar, sonra finansal oranlarına. Şişecam ilk aşamayı sorunsuz geçer; asıl mesele ikinci aşamadadır. Faizli (faiz getiren) borçların piyasa değerine oranı endekste genellikle yaklaşık üçte bir (~%33) sınırıyla değerlendirilir. Şişecam’ın bu oranı, büyük yatırım ve kapasite genişletme dönemlerinde aldığı borçlar nedeniyle bu eşiğe oldukça yakın seyreder. Buna faiz getiren varlıkların ve uygun olmayan gelir kalemlerinin oranları da eklenince, tablo bütünüyle eşiğin hemen üzerinde kalır ve hisse bu dönem endeks dışında bırakılır. Yani Şişecam “çok uzakta” değil, tam da sınırın kenarındadır.
Hayır. Cam ambalaj, düzcam, cam ev eşyası ya da soda külü üretmek, katılım ilkeleri açısından sakıncalı bir faaliyet değildir. Bu, ağır sanayi bir şirketin sırf “büyük fabrikaları var” diye elenmediğini gösterir; belirleyici olan üretilen ürün değil, o üretimin nasıl finanse edildiğidir. Aynı mantığın tersten işlediği bir örnek de vardır: demir-çelik gibi bir başka ağır sanayi kolunda faaliyet gösteren ereğli demir çelik, düşük borçlu ve güçlü nakit yapısı sayesinde finansal oranları eşiğin altında tutar ve endekste yer alabilir. Şişecam ile aradaki fark faaliyet değil, borç ve faiz kalemlerinin bilançodaki ağırlığıdır.
“Helal mi” sorusu kişisel ve dinî bir değerlendirmedir; tek bir endeksin kapsamıyla sınırlandırılamaz. Katılım hassasiyeti olan yatırımcıların çoğu pratik bir ölçüt olarak BIST Katılım endeksini kullanır. Bu ölçüte göre Şişecam, güncel dönemde endekste yer almadığı için katılım kriterlerini bu dönem karşılamıyor kabul edilir. Ancak bunun sebebi şirketin işinin sakıncalı olması değil, finansal oranlarının sınırı aşmasıdır. Dolayısıyla değerlendirme “ürün haram” değil, “bilanço şu an eşiğin dışında” biçimindedir. Nihai kararı verirken kendi ölçütlerinizi ve gerekiyorsa bir uzmanın görüşünü esas almanız yerinde olur.
Girebilir. Şişecam’ı endeks dışında bırakan oranlar eşiğin çok üzerinde değil, kenarındadır; bu da tablonun görece küçük değişikliklerle dönebileceği anlamına gelir. Şirketin faizli borçlarını azaltması, piyasa değerinin artması ya da bilançodaki faiz getiren varlıkların hafiflemesi durumunda finansal oranlar eşiğin altına inebilir ve hisse yeniden endekse dahil olabilir. Katılım endeksi dönemsel olarak yeniden hesaplandığı için bu değerlendirme her dönem tekrarlanır. Bu nedenle “şu an uygun değil” bilgisini kalıcı bir hüküm gibi değil, o döneme ait bir durum olarak okumak gerekir. Güncel listeyi katılım endeksine uygun hisseler sayfasından takip edebilirsiniz.
Endeks, şirketin faiz getiren borçlarını genellikle piyasa değerine oranlar ve yaklaşık üçte bir (~%33) düzeyindeki bir üst sınırla karşılaştırır. Oran bu sınırın altındaysa şirket bu kriteri geçer; üzerindeyse, faaliyeti uygun olsa bile elenebilir.
Evet. Oranları eşiğin hemen kenarında olan şirketler, borç düzeyi veya piyasa değeri değiştikçe bir dönem endekse girip başka bir dönem çıkabilir. Bu yüzden sınıra yakın hisselerde durumu her endeks revizyonunda yeniden kontrol etmek gerekir.
Hayır. Temettü dağıtmak ya da dağıtmamak, katılım uygunluğunu doğrudan belirleyen bir ölçüt değildir. Uygunluğu faaliyet alanı ve faizli borç, faiz geliri gibi finansal oranlar belirler; temettü bu hesaplamanın bir girdisi değildir.
Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; yatırım tavsiyesi ya da dinî fetva değildir. Katılım endeksi bileşimi dönem dönem değişebildiğinden, kararınızı güncel duruma ve kendi araştırmanıza dayandırın.
BİM (BIMAS), güncel dönemde BIST Katılım endeksinde yer alır; yani katılım endeksine uygundur. Bu, dikkat çekici bir örnektir: BİM bir market zinciridir ve çoğu yatırımcı, marketlerin alkol-tütün gibi ürünler sattığı için katılıma uygun olamayacağını düşünür. Oysa BİM’in indirim (hard-discount) modeli, sınırlı ürün yelpazesi ve düşük borç yapısı sayesinde katılım kriterlerini karşılar. Aşağıda BİM’i uygun kılan koşulları, aynı sektördeki Migros’tan neden ayrıldığını ve “helal mi” sorusundaki yeri ele alıyoruz. Güncel hedef fiyatlar, temettü geçmişi ve katılım durumu için bim hisse incelemesine göz atabilirsiniz.
Katılım endeksi bir şirketi hem faaliyet alanı hem de finansal oranları üzerinden değerlendirir. BİM her iki tarafta da kriterleri karşılar. Faaliyet tarafında: BİM bir indirim marketidir; sınırlı sayıda ürünü, ağırlıkla kendi markalarıyla ve temel gıda-ihtiyaç kategorilerinde satar. Bu modelde alkol, tütün gibi katılıma uygun olmayan ürünlerin toplam ciro içindeki payı oldukça düşüktür ve endeksin izin verdiği sınırın altında kalır. Finansal tarafta ise BİM, görece düşük borçlu ve güçlü nakit üreten bir yapıya sahiptir. İki koşulu da sağladığı için hisse BIST Katılım endeksine dâhil edilir.
Bu, aynı sektördeki iki şirketin nasıl farklı sonuç alabildiğini gösteren güzel bir örnektir. İkisi de market zinciridir; fark, ürün yelpazesi ve gelir kompozisyonundadır. BİM’in indirim modeli, dar bir ürün gamı ve temel kategorilere odaklanma anlamına gelir; bu da uygun olmayan ürün gelirini asgaride tutar. Buna karşılık daha geniş bir ürün yelpazesine sahip migros hisse, alkol gibi kalemlerden gelen gelirin payının daha yüksek olması nedeniyle “uygun olmayan gelir” oranını aşar ve endekste yer almaz. Yani belirleyici olan “market olmak” değil, gelirin ne kadarının katılıma uygun kaynaklardan geldiğidir.
“Helal mi” sorusu kişisel ve dinî bir değerlendirmedir; tek bir endeksle sınırlı değildir. Ancak katılım yatırımcılarının çoğu pratik bir ölçüt olarak BIST Katılım endeksini kullanır; bu ölçüte göre BİM, endekste yer aldığı için katılım hassasiyeti olan yatırımcılar açısından güncelde uygun kabul edilen hisseler arasındadır. Yine de endeks üyeliği tek başına kesin bir hüküm değildir; nihai değerlendirme için kişinin kendi ölçütleri ve bir uzmanın görüşü belirleyicidir.
Katılım endeksi dönemsel olarak yeniden hesaplandığı için üyelik kalıcı değildir. BİM’in durumu, uygun olmayan ürün gelirinin payına ve finansal oranlarına bağlıdır; ürün yelpazesi ya da gelir dağılımı zamanla değişirse tablo da değişebilir. Bu nedenle “bugün uygun” bilgisini her dönem teyit etmek gerekir. Katılıma uygun hisselerin güncel listesi için katılım endeksine uygun hisseler sayfasına bakabilirsiniz.
Evet. Bir marketin katılıma uygun olup olmadığı, sattığı alkol-tütün gibi uygun olmayan ürünlerin toplam gelir içindeki payına ve finansal oranlarına bağlıdır. BİM, bu payı düşük tuttuğu için endekste yer alır.
İkisi de market olsa da ürün yelpazesi farklıdır. BİM’in indirim modeli uygun olmayan ürün gelirini düşük tutarken, daha geniş ürün gamına sahip Migros’ta bu oran eşiği aşar; bu yüzden BİM uygun, Migros ise değildir.
Hayır. Temettü dağıtımı ve bedelsiz pay verilmesi, katılım uygunluğunu doğrudan belirlemez; belirleyici olan şirketin faaliyeti ve finansal oranlarıdır.
Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; yatırım tavsiyesi ya da dinî fetva değildir. Katılım endeksi bileşimi dönem dönem değişebildiğinden, kararınızı güncel duruma ve kendi araştırmanıza dayandırın.
Enka İnşaat (ENKAI), güncel dönemde BIST Katılım endeksinde yer almaz; yani katılım endeksine uygun değildir. Bu, ilk bakışta şaşırtıcı gelebilir: Enka, güçlü nakit pozisyonuyla bilinen, borcu düşük bir şirkettir ve çoğu yatırımcı bunun bir avantaj olacağını düşünür. Oysa katılım değerlendirmesinde bu büyük nakit, bir dezavantaja dönüşebilir; çünkü faiz getiren araçlarda tutulan nakit ve bundan elde edilen faiz geliri, katılım kriterleri açısından “uygun olmayan” kalemler sayılır. Aşağıda bu ilginç durumu, “helal mi” sorusundaki yerini ve değişip değişemeyeceğini ele alıyoruz. Güncel hedef fiyatlar, temettü geçmişi ve katılım durumu için enka inşaat hisse incelemesine göz atabilirsiniz.
Katılım endeksi bir şirketi hem faaliyet alanı hem de finansal oranları üzerinden değerlendirir; finansal tarafta ise yalnızca borca değil, faize dayalı varlıklara ve gelirlere de bakar. Enka’nın endeks dışında kalmasının iki temel nedeni vardır. Birincisi finansaldır: şirketin bilançosundaki büyük nakit ve benzeri varlıklar önemli ölçüde faiz getiren enstrümanlarda tutulur; bu da “uygun olmayan varlık” ve “faiz geliri” oranlarını endeksin izin verdiği sınırların üzerine çıkarır. İkincisi faaliyet tarafındadır: Enka’nın ana işleri (taahhüt, enerji, gayrimenkul) uygun olsa da, bünyesinde otel/turizm gibi katılım açısından tartışmalı sayılabilecek faaliyetler de bulunur. Bu etkenlerin bileşimi hisseyi endeks kapsamı dışında bırakır.
Bu, katılım yatırımında en çok yanlış bilinen noktalardan biridir. Yaygın kanı, “borcu az, nakiti çok bir şirket katılıma daha uygundur” şeklindedir. Oysa katılım kriterleri iki yönlüdür: bir yandan faize dayalı borcun, diğer yandan faize dayalı varlık ve gelirin şirket büyüklüğüne oranına bakılır. Enka gibi büyük nakit tutan bir şirkette, bu nakit çoğunlukla mevduat ve benzeri faiz getiren araçlarda değerlendirilir; dolayısıyla hem “faizli varlık” oranı hem de “faiz geliri” oranı yükselir. Yani Enka’yı zorlayan şey borcu değil, tam tersine faiz kazandıran nakit varlıklarıdır. Bu yönüyle Enka, fazla borç nedeniyle elenen bir şirketin — örneğin ford otosan hisse — tam tersi bir örnektir.
“Helal mi” sorusu kişisel ve dinî bir değerlendirmedir; tek bir endeksle sınırlı değildir. Katılım yatırımcılarının çoğu pratik bir ölçüt olarak BIST Katılım endeksini kullanır ve bu ölçüte göre Enka, endekste yer almadığı için güncelde uygun görülmeyen hisseler arasındadır. Buradaki temel etken, faize dayalı varlık ve gelirlerin ağırlığı ile bazı faaliyet kalemleridir. Kesin bir hüküm için bir uzmana danışmanız önerilir.
Katılım endeksi dönemsel olarak yeniden hesaplanır; bir şirketin durumu, faize dayalı varlık ve gelirlerinin ağırlığına ve faaliyet bileşimine bağlıdır. Enka, nakdini faiz içermeyen alanlara yönlendirir ya da faiz gelirlerinin payı düşerse ileride tablo değişebilir. Yine de büyük ve sürekli nakit tutan bir şirket için bu oranları düşürmek kolay olmayabilir. Katılıma uygun hisselerin güncel listesi için katılım endeksine uygun hisseler sayfasına bakabilirsiniz.
Çünkü katılım kriterleri faize dayalı varlık ve gelirlere de bakar. Faiz getiren araçlarda tutulan büyük nakit, “uygun olmayan varlık” ve “faiz geliri” oranlarını yükselterek şirketi endeks dışında bırakabilir.
Hayır. Hem faize dayalı borç hem de faize dayalı varlık ve gelir değerlendirilir. Bir şirket düşük borçlu olsa bile, faiz geliri yüksekse katılım kriterlerini karşılamayabilir.
Başlıca iki unsur: faiz getiren araçlarda tutulan büyük nakit pozisyonu (faizli varlık ve faiz geliri) ve bünyesindeki otel/turizm gibi bazı faaliyetler.
Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; yatırım tavsiyesi ya da dinî fetva değildir. Katılım endeksi bileşimi ve finansal oranlar dönem dönem değiştiğinden, kararınızı güncel duruma ve kendi araştırmanıza dayandırın.
Ford Otosan (FROTO), güncel dönemde BIST Katılım endeksinde yer almaz; yani katılım endeksine uygun değildir. Ancak Ford Otosan, adeta “kıl payı” elenen bir örnektir: yaptığı iş (otomotiv üretimi) katılım açısından sakıncalı değildir; hisseyi endeks dışında bırakan şey, faize dayalı borç oranının, endeksin izin verdiği sınırın hemen üzerinde olmasıdır. Aşağıda bunun nedenini, hissenin uygunluğa ne kadar yakın olduğunu, “helal mi” sorusundaki yerini ve Koç Holding çatısı altında olmasının durumu etkileyip etkilemediğini ele alıyoruz. Güncel hedef fiyatlar, temettü geçmişi ve katılım durumu için ford otosan hisse incelemesine göz atabilirsiniz.
Katılım endeksi bir şirketi faaliyet alanı ve finansal oranları üzerinden değerlendirir. Ford Otosan birinci kriteri rahatça geçer; ticari araç ve motor üretimi, katılım ilkelerine aykırı bir alan değildir. Takıldığı yer finansal oranlardır. Katılım endeksi, bir şirketin faize dayalı borcuna, büyüklüğüne oran olarak belirli bir sınır (genelde %33 civarı) koyar. Ford Otosan’ın faizli borç oranı, güncel dönemde bu sınırın hemen üzerinde seyretmektedir; bu da hisseyi endeks kapsamının dışında bırakır. Yani sorun “ne ürettiği” değil, bilançosundaki faizli borcun ağırlığıdır.
Evet, denilebilir. Ford Otosan’ın durumu, faaliyeti nedeniyle tamamen dışlanan bir şirketten farklıdır; hisse, finansal oran kriterlerine görece yakındır ve asıl engel, eşiğin biraz üzerinde kalan faizli borç oranıdır. Şirket ileride borç yapısını hafifletir ve bu oranı sınırın altına çekerse, dönemsel bir değerlendirmede katılım endeksine dâhil edilebilir. Bu nedenle “uygun değil” bilgisi, kalıcı olmaktan çok güncel durumun bir fotoğrafıdır. Katılıma uygun hisselerin güncel listesi için katılım endeksine uygun hisseler sayfasına bakabilirsiniz.
“Helal mi” sorusu kişisel ve dinî bir değerlendirmedir; tek bir endeksle sınırlı değildir. Katılım yatırımcılarının çoğu pratik bir ölçüt olarak BIST Katılım endeksini kullanır ve bu ölçüte göre Ford Otosan, endekste yer almadığı için güncelde uygun görülmeyen hisseler arasındadır. Ancak buradaki engel, şirketin faaliyetiyle değil finansal oranlarıyla ilgilidir; hisse kriterlere yakın olduğu için tablo dönemden döneme değişebilir. Kesin bir hüküm için bir uzmana danışmanız önerilir.
Ford Otosan, Koç Holding ile Ford Motor Company’nin ortak girişimidir. Ancak borsada ayrı bir şirket olarak işlem gördüğü için, katılım değerlendirmesi kendi finansalları üzerinden yapılır; bağlı olduğu holdingin durumundan doğrudan etkilenmez. İlginç bir ayrıntı şudur: hem Ford Otosan hem de koç holding hisse güncelde katılım endeksinde yer almaz, ama sebepleri farklıdır. Ford Otosan kendi faizli borç oranı nedeniyle elenirken, Koç Holding bünyesindeki banka (Yapı Kredi) gibi finans iştirakleri nedeniyle uygun değildir.
Görece yakındır. Faaliyeti zaten uygundur; tek engel, faize dayalı borç oranının eşiğin biraz üzerinde olmasıdır. Bu oran sınırın altına inerse hisse ileride endekse dâhil edilebilir.
Evet. Otomotiv üretimi faaliyet açısından uygundur; belirleyici olan finansal oranlardır. Düşük faizli borca sahip bir otomotiv şirketi katılım endeksinde yer alabilir.
Ford Otosan kendi faizli borç oranı nedeniyle; Koç Holding ise bünyesindeki Yapı Kredi gibi faize dayalı finans iştirakleri nedeniyle endeks dışındadır. İkisi de uygun değildir ama gerekçeleri farklıdır.
Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; yatırım tavsiyesi ya da dinî fetva değildir. Katılım endeksi bileşimi ve finansal oranlar dönem dönem değiştiğinden, kararınızı güncel duruma ve kendi araştırmanıza dayandırın.
Koç Holding (KCHOL), güncel dönemde BIST Katılım endeksinde yer almaz; yani katılım endeksine uygun değildir. Bu, ilginç bir örnektir: Koç Holding’in sanayi tarafındaki bazı iştirakleri (örneğin Tüpraş) tek başına katılıma uygunken, holdingin kendisi uygun değildir. Sebep, holdingin bünyesinde Yapı Kredi gibi faize dayalı konvansiyonel bir banka ile diğer finans iştiraklerini barındırmasıdır. Aşağıda bu ayrımı, holding-iştirak ilişkisini ve “helal mi” sorusundaki yeri açıklıyoruz. Güncel aracı kurum hedef fiyatları, temettü geçmişi ve katılım durumu için koç holding hisse incelemesine göz atabilirsiniz.
Katılım endeksi bir şirketi faaliyet alanı ve finansal oranları üzerinden değerlendirir. Koç Holding bir yatırım holdingi olduğu için, değerlendirme onun tek tek işlerinden çok, bir bütün olarak konsolide yapısı üzerinden yapılır. Bu bütünün içinde, Türkiye’nin büyük bankalarından Yapı Kredi ve diğer finans kuruluşları da yer alır. Konvansiyonel bir bankanın iş modeli doğrudan faize dayandığı için, holdingin konsolide finansallarında faize dayalı gelir ve varlıklar önemli bir yer tutar. Bu da katılım kriterlerinin aşılmasına yol açar ve Koç Holding’i endeks dışında bırakır.
Bu, katılım yatırımında sık karşılaşılan ve kafa karıştıran bir noktadır. Koç Holding’in çatısı altındaki Tüpraş, tek başına değerlendirildiğinde katılıma uygun bir hissedir; nitekim tüpraş hisse ayrı bir şirket olarak endekste yer alabilir. Ancak bir holdingin katılım uygunluğu, iştiraklerinin tek tek durumuna değil, holdingin bütününe bakılarak belirlenir. Bünyede faize dayalı bir banka bulunduğunda, bazı iştirakler uygun olsa bile holding bir bütün olarak kriterleri karşılamayabilir. Yani “iştiraki uygun” olması, “holding de uygun” anlamına gelmez.
“Helal mi” sorusu kişisel ve dinî bir değerlendirmedir ve tek bir endeksle sınırlı değildir. Ancak katılım yatırımcılarının çoğu, pratik bir ölçüt olarak BIST Katılım endeksini kullanır; bu ölçüte göre Koç Holding, endekste yer almadığı için katılım hassasiyeti olanların güncelde uygun görmediği hisseler arasındadır. Buradaki temel etken, holdingin bünyesindeki faize dayalı finans iştirakleridir. Kesin bir hüküm için bir uzmana danışmanız önerilir.
Katılım endeksi dönemsel olarak yeniden hesaplanır; bir holdingin katılım durumu, konsolide yapısındaki finans iştiraklerinin ağırlığına ve finansal oranlarına bağlıdır. Bu ağırlık zamanla değişebilse de, büyük bir bankayı bünyesinde barındıran bir holding için kriterlerin altına inmek kolay değildir. Yine de durumu her dönem takip etmek gerekir. Katılıma uygun hisselerin güncel listesi için katılım endeksine uygun hisseler sayfasına bakabilirsiniz.
Çünkü holdingin uygunluğu bir bütün olarak değerlendirilir. Tüpraş tek başına uygun olsa da, Koç Holding’in bünyesindeki Yapı Kredi gibi faize dayalı finans iştirakleri holdingi kriterlerin dışına çıkarır.
Çoğu zaman değildir. Bir holding bünyesinde banka, sigorta gibi faize dayalı finans kuruluşları barındırıyorsa, konsolide yapısı katılım kriterlerini karşılamakta zorlanır.
Belirleyicidir. Konvansiyonel bir banka olan Yapı Kredi’nin faize dayalı iş modeli, holdingin konsolide finansallarında faizli gelir ve varlıkların payını yükseltir; bu da katılım uygunluğunu engelleyen temel unsurdur.
Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; yatırım tavsiyesi ya da dinî fetva değildir. Katılım endeksi bileşimi dönem dönem değişebildiğinden, kararınızı güncel duruma ve kendi araştırmanıza dayandırın.
Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.