Garanti BBVA (GARAN), güncel dönemde BIST Katılım endeksinde yer almaz; yani katılım endeksine uygun değildir. Üstelik bu, sonradan bakılan bir finansal orana takılmaktan farklıdır: Garanti BBVA bir mevduat bankasıdır ve ana faaliyeti faize dayalı olduğu için katılım elemesinin daha ilk kapısından, yani faaliyet ekranından geçemez. Bu yönüyle GARAN, faaliyeti uygun olduğu halde yalnızca borç oranı yüzünden elenen bir sanayi şirketinden ayrışır; banka hisseleri işin doğası gereği en baştan elenir. Aşağıda GARAN’ın neden uygun sayılmadığını, katılım bankalarından farkını, “helal mi” sorusundaki yerini ve durumunun değişip değişemeyeceğini ele alıyoruz. Güncel hedef fiyatlar ve temettü geçmişi için garanti bbva hisse sayfasını inceleyebilirsiniz.
Katılım endeksi bir şirketi iki ana ekrandan geçirir: önce faaliyet (ne iş yaptığı ve dâhil olduğu grup/iştirak ilişkileri), sonra finansal oranlar. Bir hissenin endekste yer alabilmesi için önce faaliyet ekranını geçmesi gerekir. Geleneksel bir mevduat bankası olan Garanti BBVA’nın temel işi; mevduat toplamak ve bu kaynağı faizli kredi olarak kullandırmaktır. Gelirinin önemli bölümü net faiz gelirinden oluşur. Faiz (riba) katılım ilkelerinde açıkça uygun görülmediğinden, ana faaliyeti faize dayanan bir banka faaliyet ekranından geçemez. Bu nedenle GARAN, finansal oranlarına hiç bakılmasına gerek kalmadan endeks dışında kalır.
Bankacılık faaliyeti neden uygun görülmüyor? 1xbet twitter x
Katılım finansının temel ilkelerinden biri faizin (ribanın) reddedilmesidir. Geleneksel bankacılık modeli ise doğrudan faiz üzerine kuruludur: banka, müşteriden düşük faizle topladığı mevduatı daha yüksek faizle kredi olarak verir ve aradaki farktan kazanır. Bu, bankanın arızi değil ana gelir modelidir. Bu yüzden banka hisseleri, sanayi ya da hizmet şirketlerinden farklı olarak “faaliyeti uygun ama oranı yüksek” kategorisine bile giremez; faaliyetin kendisi uygun sayılmaz. Aynı sebeple akbank ve iş bankası gibi diğer geleneksel bankalar da katılım endeksinde yer almaz.
Katılım bankaları ile fark nedir?
Burada önemli bir ayrım vardır: geleneksel bankalar ile katılım bankaları aynı değildir. Kuveyt Türk, Albaraka veya Türkiye Finans gibi katılım bankaları faizsiz bankacılık ilkelerine göre çalışır; kâr-zarar ortaklığı, kira sertifikası (sukuk) ve murabaha gibi faizsiz yöntemler kullanır. Garanti BBVA ise bir katılım bankası değil, geleneksel bir mevduat bankasıdır. Dolayısıyla “banka hissesi” olması tek başına yanıltıcı olmamalıdır; belirleyici olan bankanın faizli mi yoksa faizsiz (katılım) modelle mi çalıştığıdır. Garanti faizli modelle çalıştığı için katılım endeksine uygun görülmez.
Garanti BBVA hissesi helal mi?
“Helal mi” sorusu kişisel ve dinî bir değerlendirmedir; tek bir endeksin kapsamıyla sınırlandırılamaz. Ancak katılım hassasiyeti olan yatırımcıların çoğu pratik bir ölçüt olarak BIST Katılım endeksini kullanır. Bu ölçüte göre Garanti BBVA, ana faaliyeti faize dayalı olduğu için endekste yer almaz ve katılım kriterlerini karşılamaz kabul edilir. Faizsiz yatırım yapmak isteyen bir yatırımcı için geleneksel banka hisseleri genellikle uygun görülmez. Nihai kararı verirken kendi ölçütlerinizi ve gerekiyorsa bir katılım finansı uzmanının görüşünü esas almanız yerinde olur.
Pratikte bu çok zordur. Bir sanayi şirketi, borcunu azaltarak ya da uygun olmayan gelirini düşürerek finansal ekranı geçip endekse girebilir; çünkü onun sorunu orandır. Bankada ise sorun oran değil, faaliyetin kendisidir. Garanti BBVA’nın katılım endeksine girebilmesi için iş modelini kökten değiştirip faizsiz (katılım) bankacılığa geçmesi gerekir ki bu, geleneksel bir bankanın olağan koşullarda yapacağı bir dönüşüm değildir. Bu yüzden GARAN için beklenen tablo, katılım endeksi dışında kalmaya devam etmesidir. Katılıma uygun hisselerin güncel listesini katılım endeksine uygun hisseler sayfasından takip edebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Garanti BBVA katılım endeksinde mi?
Hayır. Garanti BBVA geleneksel bir mevduat bankasıdır ve ana faaliyeti faize dayalı olduğu için BIST Katılım endeksinde yer almaz; güncel dönemde katılım endeksine uygun değildir.
Banka hisseleri neden katılım endeksine giremez?
Geleneksel bankaların ana gelir modeli faize dayalıdır (mevduat toplayıp faizli kredi vermek). Faiz katılım ilkelerinde uygun görülmediği için, ana faaliyeti faiz olan bankalar faaliyet ekranından geçemez ve finansal oranlarına bakılmaksızın endeks dışında kalır.
Katılım bankası hisseleri de uygun değil mi?
Katılım bankaları faizsiz ilkelerle çalıştığı için geleneksel bankalardan farklı değerlendirilir. Ancak bir katılım bankasının endekse dâhil olup olmadığı yine kendi güncel durumuna ve endeks kurallarına bağlıdır. Garanti BBVA ise bir katılım bankası değil, geleneksel bir bankadır.
Yazan
Tuğrul Kolay
Finans Analisti · 5 yıldır Borsa İstanbul ve hisse senedi piyasalarını araştırıyor; aracı kurum hedef fiyatlarını, temettü ve katılım endeksi verilerini derler.
Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; yatırım tavsiyesi ya da dinî fetva değildir. Katılım endeksi bileşimi ve şirketlerin durumu zamanla değişebildiğinden, kararınızı güncel duruma ve kendi araştırmanıza dayandırın.
15:40
News