Tüpraş (TUPRS) Katılım Endeksine Uygun mu?

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Tüpraş (TUPRS), güncel dönemde BIST Katılım endeksinde yer alır; yani katılım endeksine uygundur. Üstelik Türkiye’nin en büyük sanayi kuruluşlarından biri ve ciddi bir bilançoya sahip olmasına rağmen bunu başarır: hem ne iş yaptığı (faaliyet) hem de finansal oranları katılım ilkeleriyle uyumludur. İlginç olan nokta şu: ana ortağı Koç Holding, bünyesindeki banka ve finans iştirakleri nedeniyle katılım endeksinde yer almazken, tek başına bir rafineri şirketi olan Tüpraş endekste yer alır. Aşağıda TUPRS’nin hangi kriterleri nasıl geçtiğini, “helal mi” sorusundaki yerini ve durumunun ileride değişip değişmeyeceğini ele alıyoruz. Güncel aracı kurum hedef fiyatları ve temettü geçmişi için tüpraş hisse sayfasını inceleyebilirsiniz.

Tüpraş neden katılım endeksine uygun?

Katılım endeksi bir şirketi iki ana ekrandan geçirir: önce faaliyet (ne iş yaptığı ve dâhil olduğu grup/iştirak ilişkileri), sonra finansal oranlar (faizli borç, uygun olmayan gelir ve likit varlık gibi kalemlerin belirli eşiklerin altında kalması). Bir hissenin endekste yer alabilmesi için bu iki ekranı da geçmesi gerekir. Tüpraş her ikisini de geçer: ana faaliyeti olan ham petrol rafinajı ve akaryakıt üretimi katılım ilkeleriyle uyumlu bir alandır ve şirketin finansal oranları da endeksin izin verdiği sınırların içinde kalır. Bu nedenle TUPRS, Borsa İstanbul tarafından hesaplanan BIST Katılım endekslerinde yer alır.

Faaliyet alanı neden sorun teşkil etmiyor?

Tüpraş; İzmit, İzmir, Kırıkkale ve Batman’daki dört rafinerisinde ham petrolü benzin, motorin, jet yakıtı ve çeşitli petrokimya ürünlerine dönüştürür. Bu faaliyet, sanayinin ve ulaşımın temel girdilerini üreten bir alandır; katılım açısından sakıncalı görülen alkol, kumar ya da faize dayalı finansal hizmet gibi işlerle ilgisi yoktur. Katılım metodolojisinde bir şirket yalnızca kendi ürünleriyle değil, dâhil olduğu grup ve iştiraklerinin faaliyetleriyle birlikte değerlendirilir. İşte tam da bu noktada Tüpraş ile ana ortağı arasındaki fark ortaya çıkar: koç holding, bünyesindeki Yapı Kredi ve diğer finans iştirakleri nedeniyle faaliyet ekranından geçemez ve katılım endeksinde yer almaz. Tüpraş ise doğrudan rafinaj yapan, uygun olmayan bir faaliyet ya da iştirak bağı taşımayan bir şirket olduğu için bu ekranı sorunsuz geçer.

Finansal oranlar açısından Tüpraş’ın durumu

Katılım elemesinin ikinci kapısı finansal oranlardır: faizli borcun, uygun olmayan gelirin ve faiz getiren likit varlıkların şirketin büyüklüğüne oranının belirli eşiklerin altında kalması beklenir. Genel kabul gören sınırlar, borç ve varlık tarafında yaklaşık %33, uygun olmayan gelir tarafında ise %5 düzeyindedir. Tüpraş, son katılım finans bilgi formuna göre bu ekranı rahatça geçer: uygun olmayan gelir oranı yaklaşık %2,45, uygun olmayan varlık oranı %15,21 ve uygun olmayan borç oranı %7,60 seviyesindedir; üçü de eşiklerin belirgin biçimde altındadır. Bu tablo, Tüpraş’ı faaliyeti uygun olduğu halde finansal orana takılan hisselerden ayırır. Örneğin ülker, gıda üretmesine ve faaliyeti uygun sayılmasına rağmen yüksek borç oranı nedeniyle katılım endeksinin dışında kalır. Tüpraş ise her iki ekranda da rahat konumdadır.

Tüpraş hissesi helal mi?

“Helal mi” sorusu kişisel ve dinî bir değerlendirmedir; tek bir endeksin kapsamıyla sınırlandırılamaz. Katılım hassasiyeti olan yatırımcıların çoğu pratik bir ölçüt olarak BIST Katılım endeksini kullanır. Bu ölçüte göre Tüpraş, güncel dönemde endekste yer aldığı için katılım kriterlerini bu dönem karşılıyor kabul edilir; hem faaliyet alanı hem de finansal yapısı uygun görünmektedir. Yine de nihai kararı verirken kendi ölçütlerinizi ve gerekiyorsa bir katılım finansı uzmanının görüşünü esas almanız yerinde olur; endeks bileşimi dönemsel olarak güncellenir ve bir şirketin durumu zamanla değişebilir.

Tüpraş ileride katılım endeksinden çıkabilir mi?

Teorik olarak çıkabilir. Katılım endeksi dönemsel olarak yeniden hesaplandığı için her değerlendirmede şirketlerin güncel durumu esas alınır. Tüpraş bugün her iki ekranı da geçiyor olsa da, ileride faizli borcunun ya da uygun olmayan gelirinin oranı eşikleri aşarsa finansal ekrandan elenmesi gündeme gelebilir. Rafineri işi doğası gereği sermaye yoğun ve borçla finanse edilen bir alan olduğundan, bu oranların dönem dönem eşiğe yaklaşması mümkündür. Bugünkü tablo olumludur, ancak katılım uygunluğu “bir kez girdi, hep içeride kalır” şeklinde işlemez. Katılıma uygun hisselerin güncel listesini katılım endeksine uygun hisseler sayfasından takip edebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Tüpraş katılım endeksinde mi yer alıyor?

Evet. Tüpraş, güncel dönemde Borsa İstanbul tarafından hesaplanan BIST Katılım endekslerinde yer alır. Bu, şirketin hem faaliyet hem de finansal oran kriterlerini karşıladığı ve bu dönem katılım endeksine uygun olduğu anlamına gelir.

Tüpraş uygun da ana ortağı Koç Holding neden değil?

Çünkü katılım elemesi her şirketi kendi faaliyeti ve iştirak yapısıyla ayrı ayrı değerlendirir. Koç Holding, bünyesindeki Yapı Kredi gibi banka ve finans iştirakleri nedeniyle faaliyet ekranından geçemez. Tüpraş ise doğrudan rafinaj yapan bağımsız bir sanayi şirketi olduğu için uygun sayılır.

Tüpraş temettüsü katılım uygunluğunu etkiler mi?

Hayır. Temettü dağıtmak katılım uygunluğunu belirleyen bir ölçüt değildir. Uygunluğu faaliyet alanı, grup/iştirak ilişkileri ve finansal oranlar belirler. Tüpraş’ın düzenli ve yüksek temettü ödemesi olumlu bir finansal göstergedir, ancak katılım elemesinin doğrudan girdisi değildir.

Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; yatırım tavsiyesi ya da dinî fetva değildir. Katılım endeksi bileşimi ve şirketlerin durumu zamanla değişebildiğinden, kararınızı güncel duruma ve kendi araştırmanıza dayandırın.